Credo in unum sanctam catholicam et apostolicam ecclesiam
Wierzę w jeden świety,powszechny i apostolski Kościół.

wyznanie wiary

Niedziela, 22 lipca 2018 r.

Albina, Benona, Bolesławy, Cyryla, Józefa, Leny, Letycji, Magdy, Magdaleny, Marii, Mileny, Nicefora, Platona, Teofila Czytania z Pisma Świętego: Jr 23, 1-6; Ps 23 (22), 1b-3a. 3b-4. 5. 6; Ef 2, 13-18; Mk 6, 30-34 Apostołowie zaś znów zebrali się u Jezusa i opowiedzieli Mu o wszystkim, czego dokonali i czego nauczali. A On rzekł do nich: Odejdźcie sami na osobność i odpocznijcie trochę. Było tam bowiem wielu przychodzących i odchodzących, tak że nie mieli nawet czasu, by się posilić. Wstąpiwszy tedy do łodzi udali się sami na osobność. Lecz zauważono ich, gdy odpływali. I rozpoznało [ich] wielu. Ściągnęli tedy pieszo ze wszystkich miast, a niektórzy nawet ich uprzedzili. A Jezus, wysiadłszy, ujrzał tłum wielki. I ulitował się nad nimi, bo byli jakby owce nie mające pasterza. I począł im głosić liczne nauki.

Biblia Warszawsko-Praska, Mk 6,30-34

Biblia Pauperum na dzień Zmartwychwstania Pańskiego

2015-04-05, Biblia Pauperum z St. Florian, 1310-20

Na Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego warto sięgnąć po kartę z Biblii Pauperum odpowiadającą temu wydarzeniu. W części centralnej przedstawia scenę Zmartwychwstania Chrystusa. Z lewej strony znajduje się wyobrażenie Samsona dźwigającego wyrwane z bram Gazy wrota – Samson jest typem Chrystusa, który powstał z martwych i skruszył głaz zawierający wejście do grobu. Z prawej strony – scenę Jonasza uwalniającego się z paszczy ketosa, Jonasz również jest typem Chrystusa, który Zmartwychwstaje po trzech dniach od śmierci krzyżowej. Nad i pod przedstawieniami centralnymi umieszczone są wyobrażenia proroków i autorów ksiąg biblijnych wraz z zaczerpniętymi z nich cytatami w postaci bloków tekstu lub banderoli.

Czym jest Biblia Pauperum? Z łaciny: Biblia Ubogich – nazwa myląca. Bardziej właściwą wydaje się nazwa Biblia Picta – ilustrowana. Stanowi wcześredniowieczny zestaw ikonografii religijnej.

Długo utrzymywało się przekonanie, że jest to Pismo Święte przeznaczone dla analfabetów wywodzących się z pospólstwa. Jest odwrotnie. Po pierwsze znajdują się tam całkiem obszerne fragmenty tekstów, po wtóre zaś karty tej Biblii wymagają erudycji dla rozszyfrowania typologii: zestawienia starotestamentowych typów, odpowiedników nowotestamentowych wydarzeń. Celem autora/autorów było wykazanie powiązań pomiędzy wydarzeniami Starego i Nowego Testamentu, za pomocą typologii: scenę lub wydarzenie z Nowego Testamentu objaśniano dwiema scenami ze Starego Testamentu. Każda karta zawiera pośrodku pojedynczą scenę z historii Nowego Testamentu (scena ta to tzw. „antytyp"), umieszczoną między dwiema odpowiadającymi jej symbolicznie scenami ze Starego Testamentu (tzw. „typami"). Powyżej i poniżej tych scen umieszczone są wyobrażenia proroków starotestamentowych oraz odpowiednie teksty z ich proroctw odnoszące się do przedstawionych scen.

Do dziś zachowało się ok. 80 takich ksiąg. Najstarsza pochodzi z ok. 1315 r., z klasztoru Sankt Florian – jest dziełem rękopiśmiennym.

Warto wspomnieć, że skłonność do budowania analogii między Starym i Nowym Testamentem jest niemal tak stara, jak samo chrześcijaństwo. Sam Nowy Testament traktuje Stary Testament profetycznie, jako zapowiedź przyjścia na świat, dziejów i zbawczej ofiary Chrystusa. Typy odnajdujemy m.in. w malarstwie katakumbowym (np. tzw. „cykl Jonasza" obejmujący dwie lub trzy sceny z historii Jonasza: wyrzucenie proroka przez burtę okrętu, połknięcie przez ketosa – potwora morskiego, odpoczynek Jonasza po wypluciu przez potwora – który symbolizował Zmartwychwstanie Chrystusa w trzy dni po śmierci na krzyżu), mozaikach posadzkowych, w reliefach na sarkofagach.

Funkcja tego rodzaju ksiąg nie jest jasna, lecz służyły zapewne zakonnikom pomocą w kontemplacji treści biblijnych lub w zapamiętywaniu związków typologicznych między wydarzeniami Starego i Nowego Testamentu. Jak pisze ks. prof. dr hab. Ryszard Knapiński – „W tradycji sztuki chrześcijańskiej obraz wspierał przekaz doktryny wiary za pomocą słowa pisanego lub mówionego do tego stopnia, iż ukuto sentencję – fides ex auditu – wiara ze słyszenia. Po dwudziestu wiekach historii Kościoła należy jeszcze utworzyć nową sentencję, iż wiara pochodzi także z patrzenia – fides ex visu. Jednym z ważniejszych ogniw spajających przekaz słowem i obrazem były zdobione miniaturami rękopisy określane jako Biblia pauperum. Ich wpływ na kulturę duchową Europy jest nie do przecenienia."(JW)

KONTAKT

Wyślij wiadomość, jeśli masz ciekawą informację i chcesz się nią z nami podzielić...

Dalej »