Credo in unum sanctam catholicam et apostolicam ecclesiam
Wierzę w jeden świety,powszechny i apostolski Kościół.

wyznanie wiary

Poniedziałek, 22 stycznia 2018 r.

Dzień Powszedni albo wspomnienie św. Wincentego, diakona i męczennika
Dzień Dziadka
Anastazego, Dominika, Doriana, Gaudentego, Kasandry, Laury, Mateusza, Sulisława, Uriela, Wincentego Czytania z Pisma Świętego: 2 Sm 5, 1-7. 10; Ps 89 (88), 20. 21-22. 25-26; Mk 3, 22-30 Tymczasem uczeni w Piśmie, ci, którzy przybyli z Jerozolimy, mówili: Ma Belzebuba i wyrzuca złe duchy przez przywódcę złych duchów. Przywoławszy ich tedy do siebie, mówił do nich w przypowieściach: Jakżeż szatan może wyrzucać szatana? Jeżeli jakieś królestwo jest rozdarte samo w sobie, to nie może ono ostać się długo. Podobnie jeśli jakiś dom jest podzielony sam w sobie, to też nie ostanie się długo. Jeśli więc szatan występuje przeciwko sobie samemu i sam się rozdziela, to nie może trwać długo. Już z nim koniec. Lecz nikt nie może wejść do domu człowieka silnego i zagrabić jego majętność, chyba że wpierw zwiąże owego mocarza, a potem dopiero złupi jego dom. Zaprawdę powiadam wam: wszystko będzie ludziom wybaczone, wszystkie grzechy i bluźnierstwa, których by się dopuścili. Lecz jeśli ktoś bluźni przeciwko Duchowi Świętemu, nigdy nie będzie mu to odpuszczone: na wieki winien jest grzechu. To dlatego [tak oświadczył], iż mówili: Ma ducha nieczystego.

Biblia Warszawsko-Praska, Mk 3,22-30

Krucyfiks slackerowski Vita Stosza

2013-05-30, JW

Krucyfiks Vita Stosza, zw. Slackerowskim

 

Bazylika Mariacka, Kraków
l. 80-90 XV w., okres krakowski działalności 
Vita Stosza, przed datą wyjazdu do Norymbergi w 1496.

 

Późnogotycki krucyfiks wykonano z wapienia pińczowskiego. Obecnie znajduje się w barokowym ołtarzu w nawie południowej Kościoła Mariackiego w Krakowie.

Wcześniej w kościele Mariackim istniał skromny – zbyt skromny, jak na potrzeby mincerza króla Jana Olbrachta, Henryka Slackera – ołtarz świętokrzyski z tryptykiem. Wykonanie grupy rzeźbiarskiej: Pasji z asystą Matki Boskiej i św. Jana, zlecił Vitowi Stoszowi. Monumentalne dzieło umieszczono na ścianie nad ołtarzem. Wszystkie figury miały być polichromowane. Figury asysty zaginęły podczas brutalnej barokizacji kościoła w połowie XVIII w. pod kierunkiem Francesco Placidiego.

Krucyfiks slackerowski Stosza należy do grupy XV-wiecznych krucyfiksów kamiennych fundowanych tak na cmentarzach, jak we wnętrzach kościołów i koresponduje z najważniejszym przedstawicielem grupy - krucyfiksem Mikołaja z Lejdy z 1467 r. (cmentarz parafialny w Baden-Baden). Mikołaj z Lejdy temat Ukrzyżowanego realizuje przy pomocy środków naturalizmu niderlandzkiego: nadając mu wymiar sugestywny i subtelny. Także i potraktowanie ciała Chrystusa przez Stosza wykazuje zależność od naturalizmu Niderlandczyka, jednakże Stwosz wybrał inna odmianę krucyfiksu - tzw. krucyfiks wyprężony: silny zwis ciała unaoczniający kontemplującemu wiernemu/widzowi, naturalizm sytuacji, ciężar bezwładnego, umęczonego ciała, horyzontalny układ ramion, wyprężone nogi. Głowa Chrystusa silnie opada do przodu oaz na prawe ramię, ramiona pod wpływem ciężaru wyłamują się z barków, zaś za przyczyną  nieludzkiego bólu, spazmatycznie kurczą się palce.

Jest to zupełnie nowatorska, autorska koncepcja krucyfiksu. Dzieło o bezgranicznym poświęceniu, bólu, agonii i umieraniu. Wciąż żywy Chrystus z wielkim wysiłkiem widocznym na stężałej twarzy, spazmatycznie chwyta oddech półotwartymi ustami. Ciężkie – tu arcymistrzowskie wykorzystanie tworzywa rzeźbiarskiego, kamienia, który przecież dosłownie jest materią ciężką – powieki niemal zasłaniają oczy.

Warto zwrócić uwagę na niesamowite, niezwykłe perizonium, które okrywa biodra Chrystusa. Mimo, że bardzo wydatne, mięsiste, to ekspresyjne, rozwichrzone, rozrzeźbione w kaskadę fal oraz zwinięte w „różę” – patrząc trudno wyobrazić sobie, że wykonano je w kamieniu.

Bibliografia:

  • Szczęsny Dettloff, Kamienny krucyfiks Wita Stwosza w krakowskim kościele Mariackim, [w.] Dawna sztuka, T. II, 1939
  • Szczęsny Dettloff, Ze studiów nad sztuką Wita Stwosza. Późnogotyckie krucyfiksy krakowskie, [w.] Biuletyn Historii Sztuki, T. XI, 1949, s. 1-42
  • Zdzisław Kępiński, Wit Stwosz, Warszawa 1981
  • Piotr Skubiszewski, Wit Stwosz, Warszawa 1985 

KONTAKT

Wyślij wiadomość, jeśli masz ciekawą informację i chcesz się nią z nami podzielić...

Dalej »